Βαρέα Μέταλλα και Ρύπανση του Εδάφους
Η ρύπανση του εδάφους αφορά στη συγκέντρωση σ’ αυτό ρυπογόνων ουσιών σε ποσότητες που αλλοιώνουν τη σύσταση του και συνεπώς προκαλούν βλάβες στους οργανισμούς και διαταραχές στα οικοσυστήματα. Ένας σημαντικός παράγοντας ρύπανσης των εδαφών είναι τα βαρέα μέταλλα. ( μόλυβδος, υδράργυρος, χαλκός, κάδμιο, χρώμιο κ.λ.π)
Η ρύπανση από βαρέα μέταλλα οφείλεται στους εξής λόγους:
- Όλα τα Βαρέα Μέταλλα υπάρχουν στα πρωτογενή ορυκτά και κληροδοτούνται και στα εδάφη.
- Η μεγάλη βιομηχανική, τεχνολογική και γεωργική χρήση τους έχει αυξήσει τις συγκεντρώσεις τους στο έδαφος ( βιομηχανίες παραγωγής χρωμάτων, φωτογραφικών υλικών, ηλεκτρονικού υλικού, παρασιτοκτόνων, συσσωρευτών, πυρομαχικών, μεταλλουργεία κλπ. χρησιμοποιούν σε διάφορες ποσότητες, ενώσεις που περιέχουν βαρέα μέταλλα είτε σαν πρώτη ύλη είτε σαν καταλύτες)
- Η καύση στερεών και υγρών ορυκτών καυσίμων και άλλες διεργασίες εμπλουτισμού ή καθαρισμού μεταλλευμάτων
Οι τρόποι που εισάγονται τα Βαρέα Μέταλλα στο έδαφος είναι οι ακόλουθοι
- Λιπάσματα
- Από αέρος, ιδίως σε ακτίνα μερικών χιλιομέτρων γύρω από περιοχές με έντονη βιομηχανική δραστηριότητα.
- Από την εφαρμογή της ιλύος αστικών αποβλήτων στο έδαφος
Οι υψηλές συγκεντρώσεις έχουν αρνητικές επιδράσεις στην ενζυμική λειτουργία σε χερσαία ζώα και τους γαιοσκώληκες, νηματώδεις και μικροοργανισμούς των εδαφών.
Τα μέταλλα δεν αφομοιώνονται, λόγω αδυναμίας των οργανισμών να τα «αναγνωρίσουν», ούτε όμως αποβάλλονται από το σύστημα των οργανισμών. Συσσωρεύονται και μάλιστα εκλεκτικά σε ορισμένους ιστούς (συκώτι, νεφρά) εμφανίζοντας έτσι υψηλές συγκεντρώσεις οι οποίες μπορεί να προκαλέσουν αλλεργική αντίδραση, απώλεια μνήμης, υψηλή πίεση, κατάθλιψη, αϋπνία, αυξημένες συγκεντρώσεις τριγλυκεριδίων και χοληστερόλης στο αίμα, παθήσεις των νεύρων,κ.α.
Οι τρόποι απορρύπανσης του εδάφους από τα βαρέα μέταλλα είναι:
- Η έκπλυσή τους προς τους υπόγειους υδροφόρους ορίζοντες και
- Η απορρόφησή τους από τη φυτομάζα, με το φύτεμα ειδών που έχουν την ικανότητα να απορροφούν μεγάλες ποσότητες ρύπου στο σώμα τους. π.χ το λευκό σινάπι που απορροφά μόλυβδο, ψευδάργυρο και κάδμιο, καθώς και το Thlapsi caerulecens που δεσμεύει μεγάλες ποσότητες νικελίου και ψευδάργυρου. Επίσης το γενετικά τροποποιημένο Arabidopsis thaliana, που μπορεί να δεσμεύει τοξικά στοιχεία όπως το αρσενικό, μέσω ειδικών ενζύμων που διαθέτει.
Τα φυτά μετά την συγκομιδή τους, οδηγούνται σε ειδικούς κλιβάνους όπου σε υψηλές θερμοκρασίες (1500 C), διαχωρίζονται τα μέταλλα από τις στάχτες οπότε είναι δυνατόν και να επαναχρησιμοποιηθούν.
